پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی مطالعات فرهنگ و هنر آسیا 2716-9839 3 1 2024 08 22 An Analytical Survey on The Geometrical Trace Of Iran Textiles Motifs In Central Asia Textiles: Thorough Silk Road تحلیل و بررسی شواهد استفاده از هندسه نقش پارچه‌های ایران در پارچه‌های آسیای میانه: در مسیر جاده ابریشم 87 116 8728 10.30465/acas.2023.39123.1146 FA مریم زارع خلیلی دانشجوی دکتری هنراسلامی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران. سید ابوتراب احمدپناه دکترای پژوهش هنر، استادیار، عضو هیئت علمی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران مریم کامیار دکترای پژوهش هنر، استادیار ، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران. Journal Article 2024 04 02 “Tiraz” is a Persian word that originally is given to the textile which is decorated either by embroidery or woven inscription. The presence of inscription gave this types of textile a capacity of political propaganda. The inscriptions of Tiraz itself is a valuable documentation which reflect the political-religious life of the Islamic era. This article aimed to study the media appropriateness of "Tiraz" and "literature" by study the relationship "motif" in Ray Tiraz and Central Asia collection. Many of the known Ale-Buyid silk textile were found in ancient city of Ray. The Ray city is located on the Silk road and play the rule of connecting the west and the east parts of this road. In this paper, the geometric order and divisions of Ray textiles and Central Asia are analyzed. The geometric system of these styles are: Number of lines, Line spacing, The relationship between the width and height of the inscription. The Tiraz inscriptions in the studied were linear, curved, polygonal and in combination with the pattern.Question of this research: How to transfer the geometry of Iranian textile patterns along the Silk Road and how to arrange the lines And what geometric principles are used in scaling This research in benefited of a descriptive-analytical and historical approach. The results show that a precise pattern such as radical 2 proportions was used to organize and combine text and images. This pattern was transmitted along the Silk Road to Central Asia and was seen in Central Asian fabrics. طراز از جمله منسوجات ارزشمند دوران صدر اسلام است. بر روی طرازها، نام حاکم، تاریخ و نام کارگاه تولیدی، اشعار و جملات قصاری در موقعیت­های مختلف بر روی طرازها نوشته شده. موقعیت قرار­گیری کتیبه در کنار نقش اصلی یا دور نقش اصلی(به صورت دایره یا چند ضلعی) در طرازها وجود دارد. از مهم‌ترین طراز­های باقی مانده، طرازهای ابریشمی دوران آل­بویة شهر ری است. ترکیب کتیبه و نقش در طرازها مستلزم زیر ساخت الگوی هندسی است. در ساختار هندسی طرازهای آل بویة شهر ری از الگوی هندسی دقیقی دیده می­شود.  شهر ری در مسیر جاده ابریشم قرار داشت و طرازهای ابریشمی به عنوان یکی از رسانه­های قوی در انتقال فرهنگ در بین کالاهای تجاری نقش اساسی داشت. این مقاله بر آن است که نسبت تآثیرگذاری رسانة "طراز" را از طریق تناسبات هندسی "نقش " در مجموعة پارچه­های ری و آسیای میانه، بررسی کند. طرازهای ری، در ترکیب­بندی متن و نقش پیشرفته بوده، به طوری که به­نظر می­رسد سطر­بندی و تقسیم­ها از نظام هندسی خاصی پیروی ­کرده است. نظام هندسی به­کار برده شده در پارچه­ها، ترکیب متن و نقوش را تعیین می­کند. این پژوهش در پی پاسخ به دو سوال است.1:  نحوة استفاده از روش­های کاربردی هندسه در پارچه­های آل بویه ایران  چگونه بوده و چه شباهت‌ها و تناظرهایی میان نقوش پارچه‌های ایرانی و آسیای میانه وجود دارد؟ چگونگی تأثیر و انتقال نقوش و ساختار هندسی از پارچه­های ری بر پارچه­های آسیای میانه، از سوالات این پژوهش است. داده­های این پژوهش تطبیقی، از طریق مطالعات کتابخانه­ایی جمع­آوری شده و با رویکرد توصیفی-تحلیلی و تاریخی مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج به­دست آمده نشان می­دهد، از الگوی دقیق ازجمله تناسب ریشة دوم (رادیکال 2) در ترکیب­بندی و تقسیمات هندسی و همچنین در ترکیب­بندی نقش استفاده شده است. این الگو در مسیر جاده ابریشم به آسیای میانه انتقال یافته و در پارچه­های آسیای میانه دیده می­شود. https://asianculture-artstudies.ihcs.ac.ir/article_8728_3b2acfe2e38102074656ed938abf4ac3.pdf