Document Type : Research Paper

Authors

1 PHD student of Islamic art ,Tarbiat Modares university

2 Assistant Professor, Tarbiat Modares university

3 Maryam kamyar, PHD Art research , Assistant Professor, Iranian Encyclopedia foundation

10.30465/acas.2023.39123.1146

Abstract

“Tiraz” is a Persian word that originally is given to the textile which is decorated either by embroidery or woven inscription. The presence of inscription gave this types of textile a capacity of political propaganda. The inscriptions of Tiraz itself is a valuable documentation which reflect the political-religious life of the Islamic era. This article aimed to study the media appropriateness of "Tiraz" and "literature" by study the relationship "motif" in Ray Tiraz and Central Asia collection. Many of the known Ale-Buyid silk textile were found in ancient city of Ray. The Ray city is located on the Silk road and play the rule of connecting the west and the east parts of this road. In this paper, the geometric order and divisions of Ray textiles and Central Asia are analyzed. The geometric system of these styles are: Number of lines, Line spacing, The relationship between the width and height of the inscription. The Tiraz inscriptions in the studied were linear, curved, polygonal and in combination with the pattern.Question of this research: How to transfer the geometry of Iranian textile patterns along the Silk Road and how to arrange the lines And what geometric principles are used in scaling This research in benefited of a descriptive-analytical and historical approach. The results show that a precise pattern such as radical 2 proportions was used to organize and combine text and images. This pattern was transmitted along the Silk Road to Central Asia and was seen in Central Asian fabrics.

Keywords

مفاتیح الجنان
ابن­قتیبه(1471)عیون الاخبار، ج1، دارالکتب العلمیه، بیروت
ابن­ندیم، محمد­بن­اسحق(1381) الفهرست، ت: محمدرضا تجدد،انتشارات اساطیر
اسماعیل­بن­قاسم، ابو­العتاهیه، 1999(1420) دیوان، بیروت- دارالکتاب العربی.
الاسود­بن­یعفر( 1970-1390) دیوان، صنعة: الدکتور نوری حمودی القیسی، الموسسة العامة للصحافة و الطباعة،1970-1390.
البحتری، ابوعباده­ولید­بن­عبدالله­بن­یحیی(1911) دیوان، مطبعه هندیه تابموسکی بمصر.
انجو شیرازی، جمال­الدین حسین­بن­فخرالدین حسن( 1359) فرهنگ جهانگیری، ویراستار: رحیم عفیفی، مشهد.
بهروز،اکبر( 1359) تاریخ ادبیات عرب، انتشارات دانشگاه تبریز.
بیکر، پاتریشیا(1385) منسوجات اسلامی، ترجمة مهناز شایسته­فر، تهران، موسسه مطالعات اسلامی.
بهشتی­پور، مهدی(1343) تاریخچه نساجی ایران، تهران، نشر اکونومیست.
پوپ، آرتور اپهام؛ آکرمن، فیلیس(1387) سیری در هنر ایران، جلد 2 و 5، ترجمة نجف دریابندری، تهران، انتشارات علمی فرهنگی.
دادور، ابوالقاسم؛ حدیدی، الناز(1393) «بررسی منسوجات قرون اولیه اسلامی» جلوه هنر، شماره6
چکنگی، علیرضا، 1375، راه ابریشم؛ یادمان گشایش راه آهن مشهد- تجن- سرخس، مشهد: انتشارات آستان قدس رضوی
دروش، فرانسوا( 1383) «سطراندازی و صفحه­آرایی» ترجمة محمدحسین مرعشی، نامه بهارستان، سال پنجم،شماره اول و دوم65- 84.
راگلس، فیرچایلدر(1396) هنر اسلامی و فرهنگ بصری، ترجمة بهنام صدری، فرهنگستان هنر.
زارع­خلیلی، مریم؛ احمدپناه، ابوتواب؛ کامیار، مریم(1399) دراسه فی النصوص المکتوبه علی الاقمشه فی حقبه البویهین، دراسات فی العلوم الانسانی، شماره 28، ص 37- 65.
صحراگرد،مهدی؛ شیرازی، علی اصغر( 1391) «سطربندی و صفحه­آرایی قران­های خطی»، فصلنامه مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات،شماره 92
طالب پور،فرید و سوسن خطایی (1390) بررسی تصویر انسان در ابریشمینه­های آل بویه. هنر­های زیبا،شماره46
فاعور،علی( 1997-1417) دیوان کعب بن ذهیر، حققة و شرحة و قدم له الاستاذ علی فاعور، بیروت، لبنان، دارالکتب العلمیة.
فتحی،لیدا؛ فربود، فریناز(1388) «سیر تحول پرندگان و موجودات اساطیری بالدار در منسوجات آل بویه» نگره شماره12
کریمان، حسین( 1350) برخی از آثار بازمانده از ری قدیم، انتشارات دانشگاه ملی ایران.
کوثری، یحیی( 1374) گزارش مقدماتی  پژوهش باستان شناسی ری باستان گورستان زیرین
متنبی( 1343) دیوان نسخه خطی به خط عمادالکتاب، نگهداری در کتابخانه مجلس به شماره 4593
ویبلر، دونالد( 1335) ایران از نظر خاورشناسان، ترجمة صادق رضا زاده شفق، تهران چاپ سینا.
هروی، مایل( 1379) «فرهنگ تاریخی اصطلاحات نسخه شناسی، نامه بهارستان»، سال اول شماره دوم دفتر 2 ص 31-36
هروی، مایل(1372) کتاب آرایی در تمدن اسلامی، مشهد، بنیاد پژوهشهای اسلامی.
   Blair, Sheila, M. Bloom, Jonathan and E. Wardwell) 1992( Anne ,Reevaluating the Date of the "Buyid" Silks by Epigraphic and Radiocarbon Analysis, Ars Orientalis.
Britton      Nancy pence(1938) A story of some early Islamic textiles in The museum of fine art in Boston, Museum of fine art, Boston, Massachusetts.
      Deroche, francois( 2006 )Ruling layout (159-184) Islamic Codicology: an Introduction to the Study of Manuscripts in Arabic Scrip.
      Harris J(1993), 5000 years of textiles, London: British museum press   
      Shepherd , Dorothy,1963, Three Textiles from Raiy, The Bulletin of the Cleveland Museum of Art, Vol. 50, No. 4 (Apr., 1963), pp. 65-70.
Mackie, W. Louise(2015) Symbols of power: luxury textiles from Islamic lands, 7th-21st century, publisher: The Clevland museum of art, Distributed by yale university press, new Haven and Landon
    Moini, Mehdi and M. Rollman, Christopher(2017)  Buyid Silk and the Tale of Bibi Shahrbanu: Identification of Biomarkers of Artificial Aging (Forgery) of Silk, Anal. Chem., Publication Date (Web): 05 Sep 2017.
     Serjenr ,R.B(1942) Islamic textiles(Material for a history of Islamic textiles up to the Mongol Conquest, Beirut- Lebanon.
     Wiet,Gaston(1947) Soieres persanes.ed. LE Calre, impr de l’institut Francais, d’rarc heolgie orietale.