مطالعات فرهنگ و هنر آسیا

چکیده شبه ‏قاره‏ هند در قرن دهم، از مراکز شکوفایی زبان و ادب فارسی به دور از سرزمین مادری خود بوده است. گلبدن‏ نامه نخستین نثر بانونبشت فارسی، متعلق به این دوره است که به قلم بانویی غیرایرانی نگاشته‏شده است. گلبدن، از منظر زنی دارای اعتبار اجتماعی و ناظر بر حوادث، خاطراتی از سلوک اجتماعی و خانوادگی پدرش، بابر و برادر خود، همایون، را برجای گذاشته است. به نظر می‏رسد این کتاب فراتر از خاطره‏گویی، با زبانی زنانه در پی برجسته کردن، پنهان کردن یا دگرگون جلوه‏دادن موضوعاتی بوده‏است. مسألۀ پژوهش پیش‏رو این است که گلبدن نامه به چه مباحث تاریخی- فرهنگی به‏ویژه در نمایاندن بخش همیشه پنهان مانده حکومت‏ها یعنی زنان، اندرونی و روابط آنها از نگاه یک زن پرداخته و ازین رهگذر چگونه روایت تاریخی از پدر و برادر خود عرضه کرده است. پس از شرح محتوای تاریخی کتاب، دو موضوع در خور تأمل جایگاه زنان دربار و نیز باورها و آیین‏هایی که در خلال خاطرات بازنمایی شده، واکاوی شد. در نتیجه مشخص شد شخصیت‏ها و خاطرات طرح شده معمولاً به اعتبار ارتباط خانوادگی با شاه حاضر(‏اکبر‏شاه) انتخاب شده‏اند و نویسنده از منظری زنانه در پی‏اثبات حقانیت حکومت همایون، وفاداری برادر دیگرش، هندال، صمیمت عمیق آنها و تلاششان برای نکوداشت زنان  و مناسبات خانوادگی است.